11.03.2026
Cephe İskelelerinde Tip Proje Kullanımı ve Statik Hesap Gerekliliği
TS EN 12810-1 standardı kapsamında belgelendirilen ön yapımlı cephe iskelelerinde performans ve tasarım gereklerine ilişkin hesapların uygulanmasına yönelik sorular sebebiyle konu hakkında bir bilgilendirme yapılması gerekli görülmüştür.
Cephe iskeleleri ile ilgili gerekler çeşitli düzenlemeler kapsamında ayrıntılı olarak hüküm altına alınmaktadır. Bu düzenlemeler içerisinde; 5/10/2013 tarihli ve 28786 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği, 25/04/2013 tarihli ve 28628 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği ve 19/09/2014 tarihli ve 29124 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ahşap ve Ön Yapımlı Çelik ile Alüminyum Alaşımlı Bileşenlerden Oluşan Dış Cephe İş İskelelerine Dair Tebliğ bulunmaktadır.
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği, Ek-5 bölümü ‘A)Ön Yapımlı Bileşenlerden Oluşan Cephe İskeleleri için Asgari Şartlar’ başlığı altında yer verilen “5- Kullanılacak cephe iskelesinin kurulum ve kullanım şekline göre sağlamlık ve dayanıklılık hesapları üreticiden temin edilir, mevcut değilse yapılır veya yaptırılır. Bu hesaplar yapılmadan veya yapılan hesaplar sonucunda güvenli olduğu tespit edilmeyen iskeleler kullanılmaz.” ; İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, Ek-2 bölümü ‘4.3. İskelelerin kullanımı ile ilgili özel hükümler’ başlığı altında yer verilen “4.3.1. Seçilen iskelenin sağlamlık ve dayanıklılık hesabı mevcut değilse veya var olan hesaplar seçilen iskele tipinde tasarlanan yapısal değişikliklere uygun değilse veya iskelenin genel olarak alışılmış standart konfigürasyonlara uygun yapıda imal edilmemiş olduğu durumlarda bunların sağlamlık ve dayanıklılık hesapları yapılır. Bu hesaplar yapılmadan iskeleler kullanılamaz.” ; Ahşap ve Ön Yapımlı Çelik ile Alüminyum Alaşımlı Bileşenlerden Oluşan Dış Cephe İş İskelelerine Dair Tebliğ’in 3 üncü maddesinde yer verilen “(1) Ruhsata tabi yapılarda ve işlerde; bina inşaatlarının dış cephelerinde kullanılacak ahşap ve ön yapımlı çelik ve alüminyum alaşımlı bileşenlerden oluşan dış cephe iş iskelelerinin; performans ve tasarım gerekleri hesapları ile yatay ve dikey yaşam hatları için gerekli olan yapısal düzenlemelere ve bağlantı noktalarına dair detay çizimler, ilgili proje müellifince yapılır. Dış cephe iş iskelesine ait hesap ve detay çizimler yapı sahibi veya kanuni vekillerince yapı ruhsatiyesi almak için sunulan müracaat dilekçesi ekindeki ruhsat eki statik proje dâhilinde ilgili idareye teslim edilir.” ve “(3) Yüklenici tarafından TSE belgesine sahip konfigürasyonların kullanılacağının talep ve beyan edilmesi halinde, üretici firma tarafından yapılan hesap ve detay çizimler, proje müellifinin uygun görüşü alınmak koşulu ile ruhsat eki statik proje dâhilinde kabul edilebilir. Ancak bu durum yüklenicinin ve proje müellifinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.” hükümleri yer almaktadır.
Mezkur hükümler, ön yapımlı sistem cephe iskelelerinin tasarım esasları, performans kriterleri, yük sınıfları ve geometrik gerekliliklerini belirleyen ürün standardı (TS EN 12810-1) ile bir bütün olarak ele alındığında; iskele kurulum yüksekliği, ankraj düzeni, taşıma sınıfı, rüzgâr yükü etkisi, cephe mesafesi ve projeye özgü geometrik farklılıklar gibi değişkenler yapılacak hesaplamalarda dikkate alınmış olmalıdır. İlgili standart kapsamında belgeye sahip iskele sisteminin belirli bir tip konfigürasyonda güvenli tasarlanabildiği kabul edilmektedir. Ancak söz konusu uygunluk, iskelenin her projede ve her kurulum koşulunda ilave bir mühendislik değerlendirmesine gerek olmaksızın kullanılabileceği anlamında değerlendirilmemelidir.
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği’nde yer alan açık hüküm, hesap zorunluluğunun olduğuna ve hesabın kurulum ve kullanım şekline uygun olması gerektiğine işaret etmektedir. Dolayısıyla bu noktada dikkate alınacak unsur ‘Statik hesap gerekli mi?’ sorusundan ziyade ‘Mevcut hesap kurulum şekline uygun mu?’ olmalıdır. Benzer şekilde İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinde de hesabın yokluğu veya mevcut konfigürasyona uygun olmaması ya da standart dışı yapısal değişiklik varlığı durumlarında hesap yapılması gerektiği açık bir şekilde hüküm altına alınmaktadır. Ruhsata tabi yapılarda ise ilgili Tebliğ hükümleri gereği dış cephe iş iskelelerine ait performans ve tasarım hesapları ile bağlantı detaylarının ruhsat eki statik proje kapsamında ilgili idareye sunulması gerekmektedir. Yüklenici tarafından TSE belgesine sahip standart konfigürasyonların kullanılacağının beyan edilmesi halinde, üretici firma tarafından hazırlanmış hesap ve detay çizimler, proje müellifinin uygun görüşü alınmak şartıyla ruhsat eki statik proje kapsamında kabul edilmektedir.
Sonuç olarak, TS EN 12810-1 standardına uygun, üretici katalog değerlerine ve tip projesine birebir uygun olarak ve standartta öngörülen 25,5 metre yükseklikte kurulan bir sistem cephe iskelesi için eğer saha koşulları üretici tip konfigürasyonundan sapmalara neden olmuyor ve mevcut hesaplar kurulum şekline tam olarak uyum sağlıyorsa, üretici tarafından hazırlanmış sağlamlık ve dayanıklılık hesapları, proje müellifinin uygun görüşü alınarak ruhsat eki statik proje kapsamında kullanılabilir. Bu durumda ayrıca projeye özel yeni bir statik hesap hazırlanması zorunlu değildir. Ancak ankraj düzeninde değişiklik, farklı rüzgâr etkisi, cephe geometrisinde uyarlama, ilave yükleme veya standart konfigürasyondan herhangi bir sapma söz konusu ise, bu durumda projeye özgü mühendislik hesaplarının yapılmasının mevzuat gereği zorunlu olduğu değerlendirilmektedir.
Güvenliğimizi Birlikte İnşa Edelim.